ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ HD Deve Gowda ರು ಭಾರತದ 11ನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ 30 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ.
ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿರುವ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ HD Deve Gowda ಅವರು ದೇಶದ 11ನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಇಂದು (ಜೂನ್ 1, 2026)ಕ್ಕೆ 30 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿಕ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯವರೆಗೆ ಏರಿದ ದೇವೇಗೌಡರ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
1996ರ ರಾಜಕೀಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ನಡುವೆ ಮೂಡಿದ ನಾಯಕತ್ವ
1996ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು ನೀಡಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತ ದೊರೆಯದ ಕಾರಣ ಅತಂತ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು.
ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದ ಬಿಜೆಪಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಾದರೂ, ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿ ಕೇವಲ 13 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಪತನಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಒಲಿದ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ
ಬಿಜೆಪಿಯೇತರ ಪಕ್ಷಗಳು ಸೇರಿ ‘ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್’ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ನಂತರ, ದೇಶಕ್ಕೆ ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಾಯಕನ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಯಿತು.
ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಚ್.ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡರ ಹೆಸರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದಿತು. ವಿವಿಧ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.
ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಿಂದ ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಿವರೆಗೆ
ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬಳಿಕ ದೇವೇಗೌಡರು 1996ರ ಮೇ 30ರಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.
ಅನಂತರ ಜೂನ್ 1, 1996ರಂದು ಭಾರತದ 11ನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡಿಗ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.
ಅವರು 1997ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 21ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 10 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಪ್ರಧಾನಿ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು
ದೇವೇಗೌಡರ ಆಡಳಿತಾವಧಿ ಅಲ್ಪವಾಗಿದ್ದರೂ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವರು ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು:
- ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಒತ್ತು
- ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯತ್ನ
- ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಅನುಮೋದನೆ
- ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರತೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ
ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅವರ ಆಡಳಿತಾವಧಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
94ರ ಹರೆಯದಲ್ಲೂ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿ
ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದ ಬಳಿಕವೂ ದೇವೇಗೌಡರು ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಏರುಪೇರುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೂ, ಅವರು ಇಂದಿಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 94ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅವರ ಜನಸೇವೆಯ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು
ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮೂರು ದಶಕಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವುದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ.
ಹರದನಹಳ್ಳಿಯ ಕೃಷಿಕ ಕುಟುಂಬದ ಮಗನಿಂದ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿವರೆಗೆ ಏರಿದ ದೇವೇಗೌಡರ ಪಯಣ ಇಂದಿಗೂ ಅನೇಕ ಯುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
About the Author
